Không phải nghiên cứu nào cũng có thể được công nhận cho DBA

Một trong những điểm cần làm rõ khi giới thiệu DBA APEL.Q là: chương trình này không công nhận mọi nghiên cứu trước đây một cách tự động.

Việc ứng viên đã từng viết luận văn, có bài báo, thực hiện đề tài doanh nghiệp hoặc tham gia một chương trình Tiến sĩ dở dang là lợi thế quan trọng. Tuy nhiên, lợi thế đó chỉ có ý nghĩa khi công trình đã có thật sự phù hợp với yêu cầu của một luận án DBA.

Ở cấp độ Tiến sĩ, câu hỏi không chỉ là “ứng viên đã từng nghiên cứu chưa”. Câu hỏi quan trọng hơn là: nghiên cứu đó có đủ chiều sâu, đủ tính nguyên bản, đủ phương pháp và đủ khả năng phát triển thành một đóng góp học thuật hoặc thực tiễn ở cấp độ Tiến sĩ hay không?

Đây là lý do APEL.Q DBA cần một quy trình đánh giá nghiêm túc ngay từ đầu.

Có nghiên cứu trước đây chưa chắc đã đủ

Nhiều ứng viên bước vào APEL.Q DBA với tâm thế khá tự tin vì đã có luận văn Thạc sĩ, bài báo hoặc báo cáo chuyên môn. Sự tự tin này là hợp lý, nhưng chưa đủ.

Một luận văn Thạc sĩ có thể đạt yêu cầu ở cấp độ Thạc sĩ, nhưng chưa chắc đã có đóng góp mới ở cấp độ Tiến sĩ. Một bài báo khoa học có thể được công bố, nhưng phạm vi có thể quá hẹp để hình thành một luận án hoàn chỉnh. Một báo cáo doanh nghiệp có thể giải quyết tốt một vấn đề thực tiễn, nhưng thiếu khung lý thuyết, phương pháp nghiên cứu hoặc phân tích phản biện.

Vì vậy, APEL.Q không đánh giá công trình theo cảm tính hoặc danh nghĩa. Quy trình cần xem xét nội dung thật của công trình, mức độ phù hợp với DBA và khả năng phát triển tiếp.

Điều được công nhận không phải là “đã từng làm nghiên cứu”, mà là chất lượng và khả năng kế thừa của nghiên cứu đó.

Tiêu chuẩn đầu tiên là tính phù hợp với lĩnh vực DBA

DBA là Tiến sĩ Quản trị Kinh doanh. Vì vậy, nền tảng nghiên cứu trước đây cần có sự liên quan đủ rõ với quản trị, kinh doanh, tổ chức, lãnh đạo, chiến lược, vận hành, nhân sự, marketing, tài chính, đổi mới, chuyển đổi số hoặc các vấn đề thực tiễn trong môi trường doanh nghiệp.

Nếu một công trình trước đây hoàn toàn không liên quan đến quản trị hoặc không thể kết nối với một vấn đề kinh doanh cụ thể, khả năng sử dụng cho DBA sẽ thấp.

Tuy nhiên, sự phù hợp không nhất thiết phải quá hẹp. Một nghiên cứu về giáo dục, công nghệ, y tế, tâm lý tổ chức hoặc phát triển cộng đồng vẫn có thể liên quan đến DBA nếu nó được đặt trong bối cảnh quản trị, vận hành, chiến lược, mô hình kinh doanh hoặc năng lực tổ chức.

Điều quan trọng là công trình phải có khả năng được tái định vị thành một vấn đề nghiên cứu phù hợp với Tiến sĩ Quản trị Kinh doanh.

Tiêu chuẩn thứ hai là vấn đề nghiên cứu phải đủ rõ

Một nền tảng nghiên cứu chỉ có giá trị khi nó xoay quanh một vấn đề rõ ràng. Nếu công trình chỉ mô tả chung chung một chủ đề, liệt kê kinh nghiệm hoặc tổng hợp thông tin, nó sẽ khó phát triển thành luận án DBA.

Ví dụ, “quản trị nhân sự trong doanh nghiệp hiện đại” là một chủ đề rộng. Trong khi đó, một nghiên cứu về tác động của mô hình làm việc linh hoạt đối với năng lực giữ chân nhân sự cấp trung trong doanh nghiệp dịch vụ tại thị trường mới nổi sẽ có trọng tâm rõ hơn.

DBA cần một câu hỏi nghiên cứu đủ cụ thể để có thể phân tích, kiểm chứng và đóng góp. Nếu câu hỏi nghiên cứu chưa rõ, bước đầu tiên của APEL.Q không phải là công nhận ngay, mà là tái cấu trúc đề tài.

Tiêu chuẩn thứ ba là phương pháp nghiên cứu phải đáng tin cậy

Nhiều công trình thực tiễn có dữ liệu rất phong phú, nhưng chưa được xử lý bằng phương pháp nghiên cứu phù hợp. Đây là khoảng cách thường gặp giữa báo cáo doanh nghiệp và luận án Tiến sĩ.

Một báo cáo nội bộ có thể dựa trên quan sát, kinh nghiệm hoặc số liệu vận hành. Những dữ liệu này có thể hữu ích, nhưng khi đưa vào luận án DBA, chúng cần được xem xét về cách thu thập, độ tin cậy, đạo đức nghiên cứu, giới hạn nghiên cứu và phương pháp phân tích.

Ở cấp độ Tiến sĩ, phương pháp không chỉ là một phần thủ tục. Phương pháp là nền tảng giúp người đọc tin rằng kết luận của luận án có cơ sở.

Vì vậy, một công trình trước đây chỉ có thể được kế thừa khi phương pháp của nó đủ rõ hoặc có thể được bổ sung, điều chỉnh và chuẩn hoá lại.

Tiêu chuẩn thứ tư là khả năng đóng góp mới

Một luận án DBA không chỉ cần mô tả một vấn đề đã biết. Công trình cần cho thấy một đóng góp nhất định cho thực hành quản trị, mô hình vận hành, cách ra quyết định, chính sách tổ chức hoặc hiểu biết chuyên môn trong lĩnh vực nghiên cứu.

Đóng góp mới không nhất thiết phải là một lý thuyết hoàn toàn mới. Với DBA, đóng góp có thể là một mô hình ứng dụng, một khung triển khai, một cách giải quyết vấn đề trong bối cảnh cụ thể, hoặc một hiểu biết thực tiễn được phân tích và chứng minh bằng phương pháp phù hợp.

Tuy nhiên, nếu công trình chỉ lặp lại những điều đã phổ biến, không có phát hiện rõ ràng, không có phân tích mới và không tạo ra giá trị cho thực hành nghề nghiệp, khả năng phát triển thành luận án DBA sẽ hạn chế.

Đây là một điểm cần đánh giá rất kỹ trong APEL.Q.

Tiêu chuẩn thứ năm là khả năng hoàn thiện trong thời gian phù hợp

APEL.Q DBA thường được quan tâm vì lộ trình có thể hoàn thiện trong khoảng 12 tháng đối với hồ sơ phù hợp. Tuy nhiên, điều này chỉ khả thi khi công trình đã có mức độ sẵn sàng nhất định.

Nếu công trình mới chỉ ở dạng ý tưởng, chưa có dữ liệu, chưa có khung lý thuyết, chưa có phương pháp và chưa có bản thảo nào đáng kể, thì việc hoàn thiện trong 12 tháng sẽ rất khó. Ngược lại, nếu ứng viên đã có bản thảo tương đối đầy đủ, dữ liệu rõ, vấn đề nghiên cứu tốt và chỉ cần chuẩn hoá, bổ sung, tái cấu trúc, lộ trình sẽ khả thi hơn.

Do đó, khi đánh giá hồ sơ, cần xem xét cả chất lượng hiện tại và khả năng hoàn thiện trong thời gian dự kiến. Một đề tài hay nhưng còn quá xa chuẩn Tiến sĩ có thể chưa phù hợp với lộ trình APEL.Q rút ngắn.

Những trường hợp thường chưa phù hợp

Một số hồ sơ có thể chưa phù hợp với APEL.Q DBA ngay tại thời điểm nộp. Ví dụ, ứng viên chỉ có kinh nghiệm quản lý nhưng chưa có bất kỳ sản phẩm nghiên cứu nào. Ứng viên có luận văn Thạc sĩ nhưng đề tài quá xa lĩnh vực DBA. Ứng viên có báo cáo doanh nghiệp nhưng dữ liệu không thể kiểm chứng hoặc không được phép sử dụng. Ứng viên có bài viết phổ thông nhưng chưa có cấu trúc nghiên cứu học thuật.

Những trường hợp này không có nghĩa là ứng viên không thể học DBA. Điều đó chỉ có nghĩa là họ có thể cần một lộ trình chuẩn bị dài hơn, hoặc nên bắt đầu theo mô hình DBA truyền thống thay vì APEL.Q rút ngắn.

Sự trung thực trong đánh giá đầu vào là điều cần thiết để bảo vệ cả người học và chương trình.

Kết luận

APEL.Q DBA không công nhận mọi nghiên cứu trước đây một cách tự động. Mô hình này chỉ có giá trị khi nó biết phân biệt giữa công trình có thể kế thừa, công trình cần bổ sung và công trình chưa đủ điều kiện để phát triển thành luận án Tiến sĩ.

Một nền tảng nghiên cứu phù hợp cần liên quan đến lĩnh vực DBA, có vấn đề nghiên cứu rõ, có phương pháp đáng tin cậy, có khả năng đóng góp mới và có mức độ sẵn sàng đủ để hoàn thiện trong lộ trình dự kiến.

Chính sự chọn lọc này làm cho APEL.Q DBA trở nên nghiêm túc. Chương trình không mở ra để mọi người đi nhanh hơn, mà để những người đã có nền tảng thật được tiếp tục đúng hướng, đúng chuẩn và đúng với giá trị nghiên cứu mà họ đã tích luỹ.

Tài liệu tham khảo

Council of the European Union. (2012). Council recommendation of 20 December 2012 on the validation of non-formal and informal learning. Official Journal of the European Union. https://www.cedefop.europa.eu/files/Council_Recommendation_on_the_validation_20_December_2012.pdf

European Union. (n.d.). Description of the eight EQF levels. Europass. https://europass.europa.eu/en/description-eight-eqf-levels

Quality Assurance Agency for Higher Education. (2020). Characteristics Statement: Doctoral Degree. QAA. https://www.qaa.ac.uk/quality-code/characteristics-statements/doctoral-degree