Một đề tài DBA theo APEL.Q cần đạt những tiêu chuẩn nào?

Trong DBA APEL.Q, đề tài nghiên cứu có vai trò rất quan trọng. Đây không chỉ là tên gọi của luận án, mà là điểm trung tâm quyết định công trình trước đây của ứng viên có thể phát triển tiếp hay không.

Một số ứng viên đã có luận văn Thạc sĩ, bài báo, báo cáo doanh nghiệp hoặc bản thảo luận án dở dang. Tuy nhiên, những tài liệu đó chỉ thật sự có giá trị cho DBA khi có thể được đặt vào một đề tài nghiên cứu rõ ràng, đủ sâu và phù hợp với cấp độ Tiến sĩ Quản trị Kinh doanh.

Vì vậy, câu hỏi không nên chỉ là: “Ứng viên đã có công trình gì?” Câu hỏi quan trọng hơn là: “Công trình đó có thể phát triển thành một đề tài DBA đạt chuẩn hay không?”

Đề tài phải xuất phát từ một vấn đề quản trị thật

Một đề tài DBA tốt thường bắt đầu từ một vấn đề có thật trong quản trị, doanh nghiệp hoặc tổ chức. Đó có thể là vấn đề về chiến lược, lãnh đạo, nhân sự, chuyển đổi số, quản trị tri thức, đổi mới mô hình kinh doanh, năng lực cạnh tranh, văn hoá tổ chức hoặc hiệu quả vận hành.

Tuy nhiên, “vấn đề thật” không có nghĩa là chỉ mô tả khó khăn của một doanh nghiệp. Ở cấp độ DBA, vấn đề cần được nâng lên thành câu hỏi nghiên cứu. Người học cần chỉ ra vì sao vấn đề đó đáng nghiên cứu, nó liên quan đến khoảng trống nào trong thực hành quản trị và nó có thể tạo ra hiểu biết gì mới cho người làm nghề.

Một CEO gặp khó khăn trong tái cấu trúc doanh nghiệp có thể có chất liệu nghiên cứu tốt. Một giám đốc nhân sự đang xử lý vấn đề giữ chân nhân tài cũng vậy. Nhưng để trở thành đề tài DBA, các vấn đề này cần được xác định rõ, giới hạn đúng phạm vi và liên kết với nền tảng học thuật phù hợp.

Đề tài cần đủ hẹp để nghiên cứu, đủ sâu để đóng góp

Một lỗi thường gặp của ứng viên là chọn đề tài quá rộng. Những chủ đề như “chuyển đổi số trong doanh nghiệp”, “nâng cao năng lực lãnh đạo” hoặc “phát triển nguồn nhân lực” có thể hấp dẫn, nhưng thường quá rộng để trở thành một luận án tốt nếu không được thu hẹp.

Một đề tài DBA nên đủ hẹp để có thể nghiên cứu trong phạm vi thời gian và dữ liệu cho phép. Đồng thời, nó cũng cần đủ sâu để tạo ra đóng góp có ý nghĩa.

Ví dụ, thay vì nghiên cứu chung về chuyển đổi số, ứng viên có thể tập trung vào năng lực lãnh đạo số trong doanh nghiệp vừa và nhỏ tại một ngành cụ thể. Thay vì nghiên cứu chung về đào tạo nhân sự, ứng viên có thể phân tích hiệu quả của một mô hình đào tạo năng lực quản lý cấp trung trong bối cảnh doanh nghiệp tăng trưởng nhanh.

Đề tài tốt không phải là đề tài lớn nhất. Đề tài tốt là đề tài được đặt đúng trọng tâm.

Đề tài phải có khả năng kế thừa nền tảng trước đây

Với APEL.Q DBA, đề tài không nên được thiết kế tách rời khỏi những gì ứng viên đã có. Nếu ứng viên từng viết luận văn Thạc sĩ, có bài báo, đã thu thập dữ liệu hoặc từng triển khai đề tài doanh nghiệp, đề tài DBA nên xem xét khả năng kế thừa các nền tảng này.

Điều này giúp lộ trình APEL.Q trở nên thực tế hơn. Ứng viên không phải bắt đầu lại từ đầu, đồng thời công trình cũ cũng không bị sử dụng một cách máy móc. Những phần có giá trị sẽ được giữ lại, những phần chưa đạt sẽ được bổ sung, những phần không còn phù hợp sẽ được điều chỉnh hoặc loại bỏ.

Một đề tài phù hợp với APEL.Q cần trả lời được câu hỏi: nền tảng trước đây của ứng viên hỗ trợ đề tài này như thế nào? Nếu không có mối liên hệ rõ ràng, rất khó gọi đó là một lộ trình công nhận nghiên cứu trước đó.

Đề tài cần có dữ liệu hoặc khả năng tiếp cận dữ liệu

Một đề tài DBA dù hay đến đâu cũng khó thực hiện nếu không có dữ liệu. Dữ liệu có thể đến từ khảo sát, phỏng vấn, tài liệu nội bộ, báo cáo doanh nghiệp, quan sát thực tiễn, hồ sơ dự án hoặc các nguồn dữ liệu thứ cấp đáng tin cậy.

Với người học DBA, lợi thế lớn là họ thường có quyền tiếp cận môi trường thực tiễn. Tuy nhiên, quyền tiếp cận này cần được xem xét cẩn trọng. Ứng viên cần bảo đảm dữ liệu có thể sử dụng hợp pháp, bảo mật thông tin được tôn trọng và các yêu cầu đạo đức nghiên cứu được đáp ứng.

Một đề tài tốt cần có con đường dữ liệu rõ ràng. Nếu đề tài quá phụ thuộc vào dữ liệu mà ứng viên không thể tiếp cận, hoặc dữ liệu không thể kiểm chứng, lộ trình nghiên cứu sẽ gặp rủi ro lớn.

Đề tài cần có phương pháp nghiên cứu phù hợp

Một đề tài DBA không thể chỉ dựa trên kinh nghiệm cá nhân hoặc nhận định chủ quan. Dù xuất phát từ thực tiễn, công trình vẫn cần được triển khai bằng phương pháp nghiên cứu phù hợp.

Ứng viên cần xác định nghiên cứu sẽ dùng phương pháp định tính, định lượng, hỗn hợp, nghiên cứu tình huống, nghiên cứu hành động hay một thiết kế khác. Việc chọn phương pháp không nên dựa trên sở thích cá nhân, mà dựa trên câu hỏi nghiên cứu, loại dữ liệu và mục tiêu đóng góp của luận án.

Phương pháp tốt giúp công trình có tính thuyết phục. Nó cho thấy kết luận không chỉ là quan điểm của người viết, mà được hình thành từ một quy trình nghiên cứu có cơ sở.

Đề tài cần tạo ra đóng góp cho thực hành quản trị

DBA là Tiến sĩ nghề nghiệp, vì vậy đề tài cần có khả năng tạo ra giá trị cho thực hành quản trị. Đóng góp này có thể là một mô hình, một khung phân tích, một quy trình, một cách tiếp cận mới hoặc một hiểu biết sâu hơn về vấn đề quản trị trong một bối cảnh cụ thể.

Đóng góp không nhất thiết phải có phạm vi toàn cầu. Một công trình có thể rất có giá trị nếu nó giải quyết một vấn đề cụ thể trong một nhóm doanh nghiệp, một ngành, một thị trường hoặc một loại hình tổ chức.

Điều quan trọng là ứng viên phải làm rõ: sau khi nghiên cứu hoàn tất, công trình này giúp ai hiểu tốt hơn, quyết định tốt hơn hoặc hành động tốt hơn?

Nếu không trả lời được câu hỏi này, đề tài DBA có thể thiếu sức thuyết phục.

Đề tài cần phù hợp với năng lực và vị trí của ứng viên

Một đề tài DBA tốt cũng phải phù hợp với người thực hiện. Ứng viên cần có đủ nền tảng chuyên môn, khả năng tiếp cận dữ liệu, hiểu biết thực tiễn và thời gian để hoàn thiện nghiên cứu.

Có những đề tài rất hay về mặt học thuật, nhưng vượt quá phạm vi năng lực hoặc quyền tiếp cận của ứng viên. Ngược lại, có những đề tài vừa phải, gắn chặt với công việc và dữ liệu sẵn có, lại có khả năng tạo ra luận án rất tốt.

Với APEL.Q DBA, yếu tố này càng quan trọng. Lộ trình thường kỳ vọng ứng viên có thể hoàn thiện trong khoảng thời gian rút ngắn. Vì vậy, đề tài không chỉ cần hay, mà còn cần khả thi.

Kết luận

Một đề tài DBA theo APEL.Q cần đạt nhiều tiêu chuẩn cùng lúc. Nó phải xuất phát từ một vấn đề quản trị thật, có phạm vi rõ, đủ chiều sâu, có khả năng kế thừa nền tảng nghiên cứu trước đây, có dữ liệu phù hợp, có phương pháp đáng tin cậy và có khả năng tạo ra đóng góp cho thực hành quản trị.

APEL.Q không biến mọi ý tưởng hoặc mọi công trình cũ thành đề tài DBA. Mô hình này chỉ có giá trị khi giúp ứng viên xác định đúng đâu là nền tảng có thể phát triển tiếp, đâu là khoảng trống cần bổ sung và đâu là hướng nghiên cứu thật sự xứng đáng ở cấp độ Tiến sĩ.

Một đề tài DBA tốt không cần phải phức tạp để gây ấn tượng. Nó cần đúng vấn đề, đúng bối cảnh, đúng phương pháp và đúng với năng lực thực tế của người nghiên cứu.

Tài liệu tham khảo

Coghlan, D., & Brannick, T. (2014). Doing action research in your own organization (4th ed.). SAGE Publications.

Gill, J., & Johnson, P. (2010). Research methods for managers (4th ed.). SAGE Publications.

Perry, C. (1998). A structured approach for presenting theses: Notes for students and their supervisors. Australasian Marketing Journal, 6(1), 63–85. https://doi.org/10.1016/S1441-3582(98)70240-X

Saunders, M., Lewis, P., & Thornhill, A. (2019). Research methods for business students (8th ed.). Pearson.